Gratis een schrijver in de klas

Gratis een schrijver in jouw klas

Voor groep 7 en 8 | in combinatie met de Leskist Kansrijk

Werkt jouw klas met de Leskist Kansrijk? Dan kun je gratis een jeugdauteur uitnodigen van wie boeken in de leskist zitten. Na weken lezen over kansen, armoede en verschillen staat de schrijver ineens zelf voor de groep. De leerlingen stellen hun vragen, horen hoe de verhalen zijn ontstaan en praten samen verder over wat ze hebben gelezen. Zo’n ontmoeting maakt lezen voor veel kinderen ineens heel dichtbij, juist ook voor kinderen die thuis weinig met boeken in aanraking komen.

Wat houdt het in?

  • een bezoek van Annemarie Jongbloed, Marieke Ariëns of Angélique van Dam
  • een gesprek met de klas over de boeken, over kansen, verschillen en veerkracht
  • een bijzondere start of afsluiting van het zesweekse project
  • aandacht voor leesplezier en burgerschap in één
  • helemaal gratis voor de school

Goed om te weten

  • Reserveer vóór 1 december 2026. Het bezoek zelf kan gewoon in 2027 plaatsvinden.
  • Ook scholen die de leskist voor volgend schooljaar hebben gereserveerd, kunnen meedoen.
  • Welke schrijver er komt, hangt af van wie er beschikbaar is in de periode die jullie kiezen.
  • Er is budget voor een beperkt aantal bezoeken. We behandelen de aanvragen op volgorde van binnenkomst.

Interesse?
Vraag bij jouw bibliotheek naar de Leskist Kansrijk met een gratis schrijversbezoek. Je kunt ons ook rechtstreeks een bericht sturen. Dan bekijken we samen met jou en de bibliotheek wat er mogelijk is.

Bekijk de deelnemende bibliotheken of stuur ons een bericht

Het gratis schrijversbezoek is alleen beschikbaar in combinatie met de Leskist Kansrijk.

‘Armoede mag geen onderwerp zijn waarover we zwijgen’

Bella's verhaal:

“Daar gaat mijn hart
helemaal van open.”

Onlangs sprak ik met Bella. Over de jaren waarin ze met een bolderkar door de straten trok, over de mensen die ze onderweg heeft geholpen en over wat ze ziet als ze spullen aanneemt die anderen niet meer nodig hebben. Haar verhaal raakt mij, want ze weet zelf hoe het is om weinig te hebben en toch kijkt ze steeds naar wat een ander nodig heeft.

Bella heeft geen functie of kantoor. Ze ziet het gewoon als een buurvrouw geen bed heeft of een jonge moeder geen kinderwagen kan betalen en dan komt ze in actie. Dat doet ze al jaren, zonder vergoeding en vaak van haar eigen geld.

In deze blog vertelt ze over wat geldzorgen met mensen doen, over de schaamte die mensen voelen om hulp te vragen en over waarom het zo belangrijk is dat we erover blijven praten.

Dat zegt Bella. Ze heeft zelf moeilijke tijden gekend en heeft het ook nu niet ruim. Toch vindt ze steeds een manier om iemand anders te helpen, door spullen door te geven, boodschappen te halen of samen een brief uit te zoeken waar iemand niet uitkomt.

Al jaren ziet ze van dichtbij wat geldzorgen met mensen doen. Mensen die na een scheiding opnieuw moeten beginnen, maar geen geld hebben voor een bed of een kast. Gezinnen die op een uitkering wachten terwijl de rekeningen binnenkomen. Mensen die niet genoeg te eten hebben en dat nauwelijks aan iemand durven vertellen.

Juist dat raakt haar: dat iemand iets hard nodig heeft, maar er uit schaamte niet om durft te vragen. Je weet niet wat er achter een voordeur gebeurt. En zolang niemand iets zegt, kunnen zorgen lang verborgen blijven.

Vroeger trok Bella met een bolderkar, een geleend steekwagentje of het onderstel van een oude kinderwagen door de straten. Ze haalde meubels op en bracht ze naar mensen die vrijwel niets hadden. Soms richtte ze een heel huis in. Sommige mensen noemden haar spottend ‘Malle Pietje’. Bella ging door. “Het is zwaar en droevig, maar zeker ook grandioos werk,” zei ze daar toen over.

Achter een verzoek om een kinderwagen of een tas kleding kan een verhaal schuilgaan dat iemand nog aan niemand heeft durven vertellen.”

Je weet niet wat er achter een voordeur gebeurt.

Ze zette een weggeefwinkel op, hielp met administratie en legde contact met instanties. Als mensen onvoldoende eten hadden, deed ze soms boodschappen voor hen. Dat betaalde ze zelf, want een vrijwilligersvergoeding kreeg ze niet. “Als vrijwilliger doe je dat van je eigen geld.” En wanneer bewoners zich niet gehoord voelden, sprak ze zich uit. “Ik kan niemand laten staan,” zegt ze.

Dat is nooit veranderd. Tegenwoordig beheert Bella twee weggeefgroepen op Facebook: één voor babyspullen en één voor spullen voor volwassenen. Ze neemt donaties aan, zoekt alles uit en plaatst de spullen in de groepen. Zo maakt ze het voor mensen makkelijker om te vinden wat ze nodig hebben. Een kinderwagen, een kledingkast of een tas babykleertjes kan al veel betekenen als je die zelf niet kunt betalen.

Haar huis en bergingen staan daardoor regelmatig vol met spullen voor anderen. Ze weet hoe het is om weinig te hebben en hoe moeilijk het kan zijn om hulp te vragen. Soms krijgt ze als dank een plantje, een bos bloemen of iets lekkers. Eigenlijk vindt ze dat al te veel, omdat ze weet dat mensen het zelf hard nodig hebben. De bedankbriefjes die ze krijgt, bewaart ze nog altijd. “Daar gaat mijn hart helemaal van open.”

Bij Positive Minds willen we dat mensen over geldzorgen kunnen praten zonder bang te hoeven zijn voor een oordeel. Bella ziet dagelijks waarom dat nodig is. Achter een verzoek om een kinderwagen of een tas kleding kan een verhaal schuilgaan dat iemand nog aan niemand heeft durven vertellen.

Zij blijft kijken, luisteren en helpen. En ze blijft het hardop zeggen: armoede mag geen onderwerp zijn waarover we zwijgen.

 

Dat zegt Bella. Ze heeft zelf moeilijke tijden gekend en heeft het ook nu niet ruim. Toch vindt ze steeds een manier om iemand anders te helpen, door spullen door te geven, boodschappen te halen of samen een brief uit te zoeken waar iemand niet uitkomt.

Al jaren ziet ze van dichtbij wat geldzorgen met mensen doen. Mensen die na een scheiding opnieuw moeten beginnen, maar geen geld hebben voor een bed of een kast. Gezinnen die op een uitkering wachten terwijl de rekeningen binnenkomen. Mensen die niet genoeg te eten hebben en dat nauwelijks aan iemand durven vertellen.

Juist dat raakt haar: dat iemand iets hard nodig heeft, maar er uit schaamte niet om durft te vragen. Je weet niet wat er achter een voordeur gebeurt. En zolang niemand iets zegt, kunnen zorgen lang verborgen blijven.

Vroeger trok Bella met een bolderkar, een geleend steekwagentje of het onderstel van een oude kinderwagen door de straten. Ze haalde meubels op en bracht ze naar mensen die vrijwel niets hadden. Soms richtte ze een heel huis in. Sommige mensen noemden haar spottend ‘Malle Pietje’. Bella ging door. “Het is zwaar en droevig, maar zeker ook grandioos werk,” zei ze daar toen over.

Ze zette een weggeefwinkel op, hielp met administratie en legde contact met instanties. Als mensen onvoldoende eten hadden, deed ze soms boodschappen voor hen. Dat betaalde ze zelf, want een vrijwilligersvergoeding kreeg ze niet. “Als vrijwilliger doe je dat van je eigen geld.” En wanneer bewoners zich niet gehoord voelden, sprak ze zich uit. “Ik kan niemand laten staan,” zegt ze.

Dat is nooit veranderd. Tegenwoordig beheert Bella twee weggeefgroepen op Facebook: één voor babyspullen en één voor spullen voor volwassenen. Ze neemt donaties aan, zoekt alles uit en plaatst de spullen in de groepen. Zo maakt ze het voor mensen makkelijker om te vinden wat ze nodig hebben. Een kinderwagen, een kledingkast of een tas babykleertjes kan al veel betekenen als je die zelf niet kunt betalen.

Haar huis en bergingen staan daardoor regelmatig vol met spullen voor anderen. Ze weet hoe het is om weinig te hebben en hoe moeilijk het kan zijn om hulp te vragen. Soms krijgt ze als dank een plantje, een bos bloemen of iets lekkers. Eigenlijk vindt ze dat al te veel, omdat ze weet dat mensen het zelf hard nodig hebben. De bedankbriefjes die ze krijgt, bewaart ze nog altijd. “Daar gaat mijn hart helemaal van open.”

Bij Positive Minds willen we dat mensen over geldzorgen kunnen praten zonder bang te hoeven zijn voor een oordeel. Bella ziet dagelijks waarom dat nodig is. Achter een verzoek om een kinderwagen of een tas kleding kan een verhaal schuilgaan dat iemand nog aan niemand heeft durven vertellen.

Zij blijft kijken, luisteren en helpen. En ze blijft het hardop zeggen: armoede mag geen onderwerp zijn waarover we zwijgen.

Biblionet Groningen verbindt leesbevordering met kansengelijkheid

Met verhalen en gesprekken krijgt ieder kind de ruimte om mee te doen

Hoe zorg je ervoor dat kinderen niet alleen méér lezen, maar door verhalen ook zichzelf en de wereld om hen heen beter leren begrijpen? Biblionet Groningen laat zien welke waarde bibliotheken daarin kunnen hebben. In samenwerking met scholen zet Biblionet Groningen zich in voor leesplezier, taalontwikkeling en een sterke leescultuur. Daarbij is ook aandacht voor maatschappelijke thema’s die het leven en de ontwikkelkansen van kinderen beïnvloeden.

Biblionet Groningen is actief in de gemeenten Eemsdelta, Het Hogeland, Midden-Groningen, Pekela, Stadskanaal, Oldambt, Veendam, Westerkwartier en Westerwolde. Binnen dit uitgestrekte werkgebied werkt de bibliotheek samen met scholen en andere partners aan een doorgaande leeslijn: vanaf de eerste kennismaking met boeken voor hele jonge kinderen tot en met het voortgezet onderwijs.

Die inzet gaat verder dan het beschikbaar stellen van boeken. Leesmediaconsulenten brengen hun deskundigheid de school binnen, adviseren leerkrachten en docenten en helpen lezen een vaste plek te geven in het onderwijs. De kracht zit daarbij juist in de samenwerking: samen kijken wat leerlingen nodig hebben en aansluiten bij de dagelijkse praktijk op school.

Ook toekomstige leerkrachten worden betrokken. Biblionet Groningen werkt samen met pabo’s om studenten vertrouwd te maken met kinder- en jeugdliteratuur en het belang van voorlezen en leesplezier. Daarbij wordt ook gekeken hoe boeken een plek kunnen krijgen binnen andere vakken dan taal. Zo ontstaat aandacht voor lezen die verder reikt dan één les of één klas.

In het voortgezet onderwijs werkt Biblionet Groningen al sinds 2016 samen met Campus VO Eemsdelta. Binnen de Bibliotheek op school zijn leesmediaconsulenten zichtbaar aanwezig en stemmen zij hun inzet af met docenten. Die langdurige samenwerking maakt het mogelijk om leesbevordering niet als losse activiteit te organiseren, maar te verbinden met het onderwijs en met wat leerlingen nodig hebben.

Boeken die uitnodigen tot een gesprek

Binnen deze brede inzet gebruikt Biblionet Groningen ook de Leskist Kansrijk. Deze sluit aan bij een aanpak waarin lezen, leesbeleving en gesprekken over maatschappelijke onderwerpen elkaar versterken.

Via verhalen maken kinderen kennis met verschillende ervaringen en leefwerelden. Een boek over armoede, geldzorgen of niet kunnen meedoen, kan herkenning bieden, maar ook helpen om beter te begrijpen wat een ander meemaakt. Doordat het gesprek begint bij een personage, hoeven kinderen niets over hun eigen situatie te vertellen. Dat maakt het mogelijk om zorgvuldig aandacht te besteden aan onderwerpen waarover niet vanzelfsprekend wordt gesproken.

Negentig basisscholen ontvangen Zie je mij?

De samenwerking krijgt nu een vervolg met de verspreiding van de gesprekskaarten Zie je mij? naar negentig basisscholen in de provincie Groningen. Deze scholen doen mee met het 3e jaar van het Masterplan Basisvaardigheden voor Bibliotheken doorontwikkeling De Bibliotheek op school.

De kaarten zijn bedoeld voor leerkrachten en andere professionals en helpen om aandacht te houden voor signalen die mogelijk samenhangen met armoede of geldzorgen. Niet om conclusies te trekken, maar om met elkaar stil te staan bij wat opvalt, vragen te stellen en beter te begrijpen wat een kind nodig kan hebben.

Daarmee sluiten de kaarten aan op de gesprekken die met de Leskist Kansrijk in de klas kunnen ontstaan. Waar de boeken leerlingen helpen om verschillende perspectieven te verkennen, bieden de kaarten professionals handvatten om ook achter het gedrag of de situatie van een kind te blijven kijken.

Juist die combinatie maakt de samenwerking bijzonder. Biblionet Groningen brengt leesbevordering en maatschappelijke betrokkenheid samen op de plek waar kinderen dagelijks leren en zich ontwikkelen. Vanuit bestaande relaties met scholen krijgen boeken, verhalen en gesprekken een vervolg dat verder reikt dan de bladzijde: in aandacht voor wat kinderen meemaken, voor elkaar kunnen betekenen en nodig hebben om mee te doen.

Samen bouwen aan mentale veerkracht

Een veilige basis om te groeien

Bij De School voor Transitie geloven we in en werken we aan een wereld die voor iedereen een secure base is: een bron van veiligheid en inspiratie die mensen uitnodigt om in verbinding risico’s te nemen, te groeien en uitdagingen aan te gaan. Die wereld begint ook in de klas.

Een docent kan voor jongeren een secure base zijn: iemand die veiligheid biedt, inspireert en uitdaagt om te groeien. Dat doet een docent door aanwezig te zijn, te luisteren en ruimte te maken voor een gesprek, ook wanneer het over moeilijke onderwerpen gaat.

Bij thema’s als onzekerheid, prestatiedruk en mentale gezondheid is dialoog belangrijk. Een gesprek helpt jongeren woorden te geven aan wat er speelt, ook wanneer zij niet gewend zijn daarover te praten of nog niet hebben geleerd hoe dat kan. Ze ervaren dat ze niet alleen zijn en leren omgaan met spanning en tegenslag.

Met onze bijdrage aan de Leskist Mentale Veerkracht van Positive Minds hopen we docenten handvatten te geven om deze gesprekken te voeren en een veilige, inspirerende plek in de klas te creëren. Zo bouwen we samen aan veerkrachtige jongeren en een wereld waarin iedereen kan groeien.

Wil je meer weten over De School voor Transitie en hun werkwijze? Neem dan een kijkje op hun website: deschoolvoortransitie.nl

Jullie zagen mijn afwezigheid, maar zagen jullie mij?

Oliviers verhaal

Deze tekst is tot stand gekomen op basis van een interview met Olivier.

De school waar ik toen zat, zegt te werken vanuit liefde, nieuwsgierigheid, verbinding, plezier en vitaliteit. Een school waar iedere leerling welkom is en kan worden wie hij is.

Maar gold dat ook voor mij toen het moeilijk werd?

Toen ik zestien was, zat ik meer dan een jaar thuis. Meestal op mijn kamer. De drukte op school kon ik niet meer aan. De gangen, de klas, alle mensen en verwachtingen gaven mij steeds meer stress. Op mijn kamer was het stil, maar gelukkig was ik daar niet. Mijn wereld werd steeds kleiner en de stap naar buiten steeds groter.

Maandenlang hoorde ik niets van school. Geen telefoontje, geen kaartje, niemand die vroeg hoe het met mij ging. Uiteindelijk namen mijn ouders zelf contact op. Ook zij wisten niet goed wat ze moesten doen met een jongen die bijna de hele dag op zijn kamer zat.

Vanaf dat moment leek alles ineens in een sneltrein terecht te komen. School wilde dat ik vier dagen per week terugkwam. De leerplichtambtenaar vertelde wat er kon gebeuren als ik niet ging. Iedereen wilde dat ik weer naar school zou gaan, maar niemand leek zich af te vragen waarom dat na al die maanden niet zomaar lukte.

Er kwamen gesprekken, coaches en trajecten. De een moest uitzoeken waar ik naartoe kon. De ander moest mij weer ritme geven. Er werden formulieren ingevuld over mijn gedrag en mijn ouders kregen gesprekken over hoe zij als ouders functioneerden.

Iedereen leek ergens mee bezig. Maar wie hield zich eigenlijk bezig met mij?

Wat ik nodig had, stond nergens op een formulier.

"Ik had Iemand nodig die mij zag.”

Er was één coach die echt luisterde. Bij haar had ik voor het eerst het gevoel dat iemand wilde begrijpen wat er met mij aan de hand was. Maar juist toen ik haar begon te vertrouwen, moest zij mij overdragen. Haar rol hoorde volgens het systeem alleen bij de eerste fase.

Voor mij was die eerste fase nog helemaal niet voorbij. Ik begon pas net te praten.

Daarna ging ik drie keer per week naar een ‘back to school’-traject. Ik liet zien dat ik weer ritme kon opbouwen, maar het programma stond vast. Het bracht mij niet dichter bij school en al helemaal niet bij een antwoord op de vraag waarom ik mij zo voelde.

Vervolgens kreeg ik een nieuwe coach. Op papier had ik begeleiding. In werkelijkheid belde hij mij af en toe. Het idee was dat hij mij iedere dag zou bellen om mij wakker te maken, maar ook dat gebeurde nauwelijks. Je merkt echt wel of iemand jou wil leren kennen of vooral bezig is met wat er op zijn formulier moet staan.

Ondertussen kregen mijn ouders steeds te horen dat ze mij naar school moesten krijgen. Daardoor kwamen zij tegenover mij te staan, terwijl ik hen juist nodig had. Een tijdlang ging het tussen ons niet goed. Pas toen zij vroegen: “Wat heb jij nodig? Dan gaan we dát proberen,” veranderde er iets.

Eindelijk stond er iemand naast mij.

In die periode kreeg ik ook het jaarboek van school te zien. Bij een foto van mij stond: “Wie is de eerste die een zwerver gaat worden?” Daarmee werd ik bedoeld.

Ik zat thuis, wist zelf niet hoe het verder moest en las in het jaarboek dat ik blijkbaar degene was van wie niemand nog iets verwachtte. Misschien was het bedoeld als een grap. Voor mij voelde het alsof de school die mij maandenlang niet had gezien, mij uiteindelijk toch had opgemerkt. Niet als een jongen die hulp nodig had, maar als iemand van wie niets terecht zou komen. Die woorden deden pijn. En die pijn neem je mee.

Mijn problemen kwamen niet alleen door school. Maar school is wel de plek waar jongeren een groot deel van hun tijd doorbrengen. Als je niet gelukkig bent en nergens kwijt kunt wat er in je omgaat, lukt leren ook niet meer.

Ik verwachtte niet dat een docent mijn coach zou worden. Wel dat iemand zou zien dat het niet goed met mij ging. Ik kon best vertellen dat het niet lukte. Ik heb daar geen geheim van gemaakt. Maar als je aan iemand vraagt hoe het gaat, moet je ook willen luisteren naar het antwoord.

Hoewel ik vaak niet op school was, was ik geen spijbelaar die gewaarschuwd moest worden. Ik was een ongelukkige jongen van zestien die iemand nodig had om samen te kijken naar wat nog wél mogelijk was. Misschien een rustige ruimte, een stil moment of kleine stappen. Vooral had ik willen horen:

“Je hoort nog steeds bij ons. We weten nog niet wat werkt, maar we blijven bij je tot we het samen hebben gevonden.”

In mijn examenjaar ging ik niet meer terug naar school. Toen mijn klasgenoten bezig waren met hun eindexamens, had ik een baantje gevonden bij McDonald’s. Na de zomervakantie ben ik ook begonnen om één dag per week naar school te gaan. Inmiddels heb ik mijn startkwalificatie gehaald.

Bij mijn eerste beoordeling op mijn werk stond dat ik vanaf het begin had laten zien dat ik leergierig ben en snel dingen oppak. Die woorden deden iets met mij. Iemand zag niet alleen waar ik was vastgelopen, maar ook wat ik kon. Daardoor ben ik anders naar mezelf en naar leren gaan kijken.

Als ik terugkijk, heeft iedereen op papier zijn werk gedaan. Er zijn gesprekken gevoerd, waarschuwingen gegeven, trajecten ingezet en formulieren ingevuld.

Maar wat ik nodig had, stond nergens op een formulier.

Ik had iemand nodig die mij zag.

En dat gun ik iedere jongere die nu thuiszit.

Gepubliceerd in Blog

Gesprekskaarten voor armoedesensitief werken met kinderen, jongeren en gezinnen

Een kind zien begint met een goed gesprek

Armoede is niet altijd zichtbaar. Een kind vertelt vaak niet uit zichzelf dat er thuis geldzorgen zijn. Wel kunnen volwassenen merken dat een kind niet mee kan doen, zich terugtrekt, snel boos wordt of zich schaamt.

Zie je mij? helpt professionals en vrijwilligers om niet te snel te oordelen, signalen beter te herkennen en het gesprek zorgvuldig te openen.

De kaartenset is geschikt voor scholen, kinderopvang, bibliotheken, sportverenigingen, welzijnsorganisaties, gemeenten en andere organisaties die met kinderen en gezinnen werken.

Van kijken naar doen: ieder kind verdient het om gezien te worden

Geldzorgen en armoede zijn niet altijd zichtbaar. De gesprekskaarten Zie je mij? helpen professionals en vrijwilligers om signalen zorgvuldiger te herkennen, aannames te bespreken en met elkaar te ontdekken wat zij voor kinderen, jongeren en gezinnen kunnen betekenen.

De set bevat 39 kaarten met herkenbare situaties, vragen, voorbeeldzinnen en praktische handvatten, verdeeld over vier thema’s:

Kijken: wat zien we werkelijk?
Denken: wat vullen we misschien zelf in?
Praten: welke vraag kunnen we stellen?
Doen: wat kunnen wij anders doen?

Zo gebruik je de kaarten

Kies tijdens een teamoverleg, studiedag, intervisie of casusbespreking één tot drie kaarten. Bespreek samen wat jullie herkennen, welke vragen de situatie oproept en wat een passende vervolgstap is. Zo vertaal je aandacht voor armoede en geldzorgen naar de dagelijkse praktijk.

De kaarten zijn bedoeld voor scholen, bibliotheken, gemeenten, welzijnsorganisaties, jongerenwerk en andere organisaties die met kinderen en gezinnen werken. Ze zijn geen checklist om armoede vast te stellen, maar helpen om zonder oordeel te kijken, zorgvuldig te luisteren en drempels te verlagen.

Lokale verwijskaart

Voor gemeenten en regio’s kan een lokale verwijskaart worden toegevoegd met organisaties, regelingen en voorzieningen waar kinderen, ouders en professionals terechtkunnen.

Een set kost € 25,00, exclusief verzendkosten. Voor grotere aantallen of een lokale verwijskaart kun je contact opnemen met Stichting Positive Minds.

Bestel de gesprekskaarten Zij je mij?

foto divosa congres 2026

Zure realiteit: welke signalen missen we nog te vaak?

Wat zien we over het hoofd? Signalen van armoede, stress en mentale druk

Onzichtbare armoede, kijk verder en zie mij.

Tijdens het Divosa Congres 2026 stond Positive Minds op de informatiemarkt. We gingen daar in gesprek met professionals die dagelijks werken met mensen die leven met armoede, geldzorgen en langdurige stress.

Met de vraag ‘Welk signaal van armoede, stress of mentale druk missen wij nog te vaak?’ nodigden we bezoekers uit om hun praktijkervaring te delen. Dat leverde 55 signalen op. Samen laten ze zien hoe verschillend armoede zich kan uiten en hoe gemakkelijk signalen achter gedrag, schaamte of een verzorgd uiterlijk verborgen kunnen blijven.

Wat zien we over het hoofd? Signalen van armoede, stress en mentale druk

Tijdens het Divosa Congres 2026 stond Positive Minds op de informatiemarkt. We vroegen professionals die dagelijks werken met mensen die leven met geldzorgen of armoede:

Welk signaal van armoede, stress of mentale druk missen wij nog te vaak?

Deelnemers deelden samen 55 signalen. Hun antwoorden laten zien dat geldzorgen lang niet altijd direct zichtbaar zijn. Vaak gaat het om subtiele veranderingen in gedrag: afspraken missen, post ongeopend laten, sneller geïrriteerd zijn, zich terugtrekken of steeds vragen wat iets kost.

Schaamte, angst voor een oordeel en de wens om problemen zelf op te lossen, kunnen ervoor zorgen dat geldzorgen lang verborgen blijven. Ook een verzorgd uiterlijk zegt weinig over wat iemand achter de voordeur ervaart.

“Eerst connectie, dan pas het formulier.”

“Doen wat nodig is vraagt om medemenselijkheid, om écht zien wie je voor je hebt, voor wie je het doet.”

Uit de opbrengst selecteerden we enkele signalen die terugkwamen of nadrukkelijk opvielen:

  • onvoldoende eten of drinken bij zich hebben;
  • opvallend zuinig of bezorgd zijn over geld;
  • steeds vragen wat iets kost;
  • materialen niet durven gebruiken of bang zijn iets kapot te maken;
  • eten, geld of spullen bewaren voor later;
  • sneller geïrriteerd zijn of moeite hebben met concentreren;
  • terugkerende lichamelijke klachten waarbij stress mogelijk meespeelt;
  • moeite hebben om in actie te komen, ook wanneer iemand weet wat nodig is;
  • afspraken missen, niet reageren of post ongeopend laten;
  • zich terugtrekken of niet meer meedoen;
  • excuses bedenken om activiteiten of gesprekken te vermijden;
  • gesprekken over vakanties, verjaardagen, weekenden of thuis ontwijken;
  • geldzorgen bagatelliseren of buiten beeld proberen te houden;
  • door schaamte geen hulp durven vragen.

Wat valt op?

In de antwoorden zien we drie terugkerende patronen: tekorten in dagelijkse basisbehoeften, gedrag dat samenhangt met langdurige stress en geldzorgen die verborgen blijven. Vooral stressgedrag wordt gemakkelijk uitgelegd als onwil, desinteresse of niet willen meewerken.

De belangrijkste boodschap van de deelnemers: kijk verder dan het zichtbare gedrag. Een signaal is geen bewijs van armoede, maar wel een aanleiding om zonder oordeel door te vragen en samen te onderzoeken wat iemand nodig heeft. Zorg waar nodig voor een warme verbinding met passende ondersteuning.

 

Armoede in de klas: inzichten uit praktijkonderzoek onder leerkrachten en leerlingen

Bijna elke leerkracht ziet armoede in de klas, maar de helft vindt praten erover moeilijk

Armoede in de klas: wat speelt er en wat helpt?

Armoede is voor veel kinderen geen ver-van-mijn-bedshow. Het zit ook in de klas, vaak onzichtbaar en vaak onbesproken. Daarom vroegen we 64 leerkrachten en een groep leerlingen hoe zij dit ervaren. Wat we terugkregen was een helder beeld: leerkrachten zien het, voelen de urgentie en willen er iets mee, maar het gesprek erover gaat nog lang niet vanzelf.

In cijfers

  • 98,5% van de leerkrachten heeft (vermoedelijk) kinderen in de klas die opgroeien in armoede
  • 47% vindt het moeilijk of heel moeilijk om armoede bespreekbaar te maken
  • 60% bespreekt het alleen als het zich voordoet, of helemaal niet
  • 48% zegt dat het onderwerp zwaar voelt en 47% noemt tijdsdruk als drempel
  • 48% wil vooral praktische handvatten en 39% passend lesmateriaal

Armoede is geen uitzondering
Bijna zeven op de tien leerkrachten (69%) weten zeker dat ze kinderen in de klas hebben of hebben gehad die opgroeien in armoede. Nog eens 31% vermoedt het. Slechts één leerkracht gaf aan er nooit mee te maken te hebben gehad. Armoede is dus geen incident dat af en toe opduikt, maar een thema dat dagelijks aanwezig is in het onderwijs.

Willen, maar niet goed weten hoe
Toch komt het gesprek maar moeizaam op gang. Slechts 17% van de leerkrachten bespreekt armoede of kansenongelijkheid regelmatig in de klas. Bij 40% gebeurt het alleen als er een directe aanleiding is en 20% bespreekt het niet. Bijna de helft vindt het ook simpelweg moeilijk, terwijl maar 5% zich er echt prettig bij voelt.

Dat heeft veel te maken met handelingsverlegenheid. Het onderwerp voelt voor bijna de helft van de leerkrachten zwaar. Een op de drie is bang een kind te kwetsen en een op de vijf twijfelt over de juiste woorden. Een kwart mist geschikt materiaal en 17% vindt dat het aan kennis ontbreekt. Daar komt de bekende tijdsdruk bij, die bijna de helft noemt.

Wat leerkrachten nodig hebben
De behoefte is duidelijk. Leerkrachten vragen vooral om praktische handvatten (48%), goed lesmateriaal (39%) en meer kennis over armoede (34%). Materiaal moet flexibel inzetbaar zijn, aansluiten bij bestaande lessen en weinig voorbereiding vragen. En het mag niet afhangen van die ene betrokken leerkracht: bijna een derde (31%) geeft aan dat steun vanuit de school nodig is om het onderwerp echt een vaste plek te geven.

Via een verhaal wordt het veiliger
Wat volgens leerkrachten goed werkt, is een indirecte aanpak. Door een boek, een verhaal of een verzonnen situatie kun je over armoede praten zonder dat één kind in de schijnwerpers staat. Dat maakt het gesprek veiliger en geeft ruimte voor herkenning en begrip voor elkaar. Ook ervaringsverhalen (19%) en gesprekskaarten met voorbeeldvragen (15%) worden genoemd als hulpmiddel.

Wat leerlingen ons vertellen
Voor leerlingen gaat armoede over veel meer dan geld. Ze verbinden het met schaamte, buitengesloten worden, de verschillen tussen kinderen en de vraag of je erbij hoort. Ze vinden het belangrijk dat volwassenen luisteren zonder te oordelen, respectvol omgaan met verschillen en zorgen voor een plek waar je hierover kunt praten.

Wat we hiervan leren
Bijna elke leerkracht heeft ermee te maken, maar bijna de helft vindt het moeilijk om erover te praten. Bewustzijn alleen is dus niet genoeg. Scholen en leerkrachten hebben ondersteuning nodig die praktisch werkt en pedagogisch klopt: concrete werkvormen, passend materiaal en structureel ruimte in de schoolpraktijk. Als dat er is, ontstaat er meer ruimte voor erkenning, veiligheid en gelijke kansen voor ieder kind.

Armoede raakt meer dan je portemonnee

Stella’s persoonlijke ervaring

“Armoede krijg je gratis,
zonder dat ik erom vroeg.”

Onlangs ging ik in gesprek met Stella, ervaringsdeskundige en auteur, over haar levensverhaal, de onverwachte wendingen die haar pad kruisten en de inzichten die zij vandaag de dag met anderen deelt. Haar verhaal raakt, omdat het laat zien hoe armoede niet alleen je financiële situatie verandert, maar ook je zelfbeeld, je relaties en je gevoel van eigenwaarde.

Stella’s verhaal is er een van contrasten. Van een zorgeloze jeugd naar een werkelijkheid waarin niets meer vanzelfsprekend was. Van stabiliteit naar onzekerheid. Wat haar verhaal bijzonder maakt, is de openheid waarmee zij spreekt over de mentale impact van armoede: de constante druk, de stille schaamte en het gevoel van sociale afstand dat vaak onzichtbaar blijft voor de buitenwereld.

Deze blog biedt niet alleen een inkijkje in haar persoonlijke ervaring, maar nodigt ook uit tot een bredere blik. Het laat zien hoe armoede zelden het gevolg is van één gebeurtenis en hoe begrip, openheid en samenwerking een essentieel verschil kunnen maken juist ook voor de nieuwe generatie

Stella groeide op in een warm, zorgeloos gezin in Bussum. Haar vader was huisarts, haar moeder verpleegkundige. Geld was er niet in overvloed, maar het ontbrak aan niets. “Als kind denk je dat het leven zo hoort te zijn,” vertelt ze. Ze bouwde haar eigen leven op in Amsterdam: een bloeiende carrière in de modewereld, een mooi appartement, een auto. Later kreeg ze samen met haar partner twee kinderen.

Tot alles ineens veranderde. Een scheiding, gezondheidsproblemen en het verlies van haar werk kwamen tegelijk. “Ik stond van de ene op de andere dag bij de voedselbank. Het voelde alsof ik mijn leven kwijt was. Niet alleen financieel, maar ook alles wat ik dacht dat ik was.”

De stilte van armoede

“Armoede is niet alleen een geldprobleem,” benadrukt Stella. “Het is mentale uitputting. Een constante rekensom in je hoofd. Als je 65 euro hebt voor een hele week, is alles een afweging: wel of geen tram als het regent, wel of geen verjaardagskaart. Het is een pop-upvenster dat nooit sluit.”

Wat haar het meest raakte, was het sociale isolement: niet mee kunnen doen. “Je zegt: ‘Nee joh, ik heb geen tijd voor dat etentje’, maar in werkelijkheid kun je het niet betalen. Je glimlacht, maar weet dat thuis de koelkast leeg is.”

Ze vergelijkt het met een toneelstuk: “Je staat op het podium zonder decor, en toch verwacht het publiek applaus.”

De onzichtbare mantel van schaamte

Lange tijd droeg Stella een onzichtbare mantel van schaamte. “Niet omdat anderen mij veroordeelden, maar omdat ik mezelf als mislukt zag. Schaamte is geen schreeuw, het is dat fluisterende stemmetje dat zegt: zeg maar niks.”

Pas toen ze haar verhaal begon te delen, kwam er ruimte. “Ik ontdekte: schaamte verdwijnt niet in stilte. Die verdwijnt in het daglicht.”

Ze begon te schrijven op Facebook, niet voor medelijden, maar om grip te krijgen op haar situatie én op het systeem waarin ze vastzat. Het resulteerde in haar boek Armoede krijg je gratis.

“Dat boek gaf me mijn stem terug. Mijn regie. Het liet me weer zien: ik ben niet mijn schulden. Ik ben een mens, met kracht.”

Armoede betekent niet dat je minder bént

het betekent dat je minder hébt.

Het perspectief van een moeder

Het gevoel van vastzitten kwam niet in één klap. Het kroop haar leven binnen.

“Op de momenten dat mijn kinderen vroegen: ‘Mam, kunnen we naar de bioscoop?’ en ik nee moest zeggen. Niet omdat ik niet wilde, maar omdat ik simpelweg geen keuze had.”

Het voelde alsof ze faalde, als moeder, als mens. Alsof ze het allemaal zelf had laten gebeuren. Ze zat gevangen in meer dan geldzorgen, in een mix van schaamte, verantwoordelijkheid en liefde.

“En dat is misschien wel het meest verlammende aan armoede: je voelt je schuldig voor iets waar je geen controle meer over hebt.”

Wat ze leerde

In de jaren daarna begon Stella haar ervaring in een breder perspectief te plaatsen.

“In Nederland denken we vaak dat armoede het gevolg is van verkeerde keuzes. Maar mijn ervaring leerde me iets anders. Armoede ontstaat zelden door één verkeerde keuze, maar vaak door een stapeling van omstandigheden, waarin systemen geen ruimte laten voor herstel.”

Ze ontdekte dat armoede niet alleen over geld gaat, maar over hoe beleid, regels en financiële structuren uitpakken in het dagelijks leven van mensen.

“Als je voortdurend moet bewijzen dat je tekortkomt, verlies je niet alleen inkomen. Je verliest ook waardigheid.”

Daarom spreekt ze vandaag niet alleen over haar persoonlijke verhaal, maar ook over wat er structureel nodig is om ruimte te creëren voor vertrouwen en perspectief.

“Dat vraagt om samenwerking tussen overheid, onderwijs, maatschappelijke organisaties en financiële instellingen.”

Niet vanuit schuld, maar vanuit gedeeld belang. “Wanneer systemen eerder ondersteunen dan controleren, ontstaat er ruimte voor veerkracht. En dat is uiteindelijk in ieders belang.”

Van taboe naar gesprek in de klas

Stella pleit, net als Positive Minds, voor openheid over armoede, juist op plekken waar kinderen zich vormen.

“Armoede moet bespreekbaar zijn. Niet in stilte of met schaamte, maar met kracht en helderheid. Kinderen moeten weten: armoede betekent niet dat je minder bént, het betekent dat je minder hébt. Dat verschil is essentieel.”

Vanaf het moment dat ze kennismaakte met de leskist over armoede was Stella enthousiast.

“Die kist kan écht bijdragen aan het doorbreken van het taboe. Niet om medelijden op te wekken, maar om begrip te creëren. Zodat een lege broodtrommel geen reden is voor schaamte, maar aanleiding voor solidariteit.”

Juist kinderen hebben daar baat bij, óók kinderen die thuis met armoede te maken hebben.

“Zodra zij begrijpen dat hun situatie niets zegt over hun waarde, groeit hun veerkracht. En zodra klasgenoten dat snappen, ontstaat er ruimte voor echte verbondenheid.”

Haar droom

Persoonlijk droomt Stella van rust. Van herstel. Maar ook van betekenis. Ze wil naar Curaçao, waar haar moeder vandaan komt, om daar moeders en kinderen te helpen met kennis, empowerment en financiële zelfredzaamheid.

“Niet top-down, maar als gelijkwaardige partners. Vanuit verbinding.”

Haar grotere droom is een samenleving waarin mensen eerder helpen dan oordelen. Waar systemen vóór mensen werken, niet andersom.

“Waar we durven kijken naar verhalen, niet alleen naar cijfers.”

“Worstel je op dit moment met armoede of schulden? Weet dan: jij bént niet je situatie. Ik spreek uit ervaring. Durf hulp te vragen. Zoek lichtpuntjes, hoe klein ook. Laat schaamte geen stilte worden. Soms is één mens, één kans of één ander perspectief genoeg om het verschil te maken.”

Stella’s persoonlijke ervaring én haar pleidooi voor samenwerking

“Armoede krijg je gratis, zonder dat ik erom vroeg.”

Met trots delen wij deze korte film

Samen met Rabobank bouwen aan kansengelijkheid voor kinderen

Als stichting ervaren wij dagelijks hoe uitdagend het kan zijn om zichtbaar te zijn.
Het onderwijs werkt met volle agenda’s, gemeenten ontvangen een groot aanbod aan initiatieven en fondsen moeten voortdurend moeilijke keuzes maken. Juist daarom geloven wij dat échte verbinding begint bij het persoonlijke verhaal — met empathie én met concrete oplossingen.

Bij Positive Minds brengen wij maatschappelijke thema’s de klas in via de kracht van boeken.
Boeken openen gesprekken, vergroten begrip en helpen kinderen en jongeren om zichzelf én de wereld om hen heen beter te begrijpen.

Onlangs mochten wij ons project pitchen bij de leden van De Coöperatiekring Midden Oost Nederland van Rabobank. Deze coöperatie draagt actief bij aan een kansrijke toekomst voor kinderen en jongeren tot 25 jaar en nodigt jaarlijks goede doelen uit om hun maatschappelijke initiatieven te presenteren.

Van deze bijzondere ervaring is een mooie film gemaakt — een moment waar wij met grote dankbaarheid op terugkijken.

Wij danken de Coöperatiekring Midden Oost Nederland en Rabobank voor het vertrouwen, de betrokkenheid en de ruimte om dit belangrijke maatschappelijke thema onder de aandacht te brengen.

Samen maken we impact.
Samen bouwen we aan een toekomst waarin elk kind zich gezien, gehoord en gesteund voelt.