De onzichtbare lasten van armoede – Het verhaal van Nel

Nels verhaal: van financiële onafhankelijkheid naar armoede en weer terug

De onzichtbare lasten van armoede

Nel deelt haar persoonlijke verhaal over de zware strijd tegen armoede, een strijd die begon na jaren van hard werken en financiële onafhankelijkheid. Wat ooit een tijdelijk probleem leek, groeide uit tot een langdurige crisis die haar volledig uit balans bracht. Toch vond ze uiteindelijk de kracht om hulp te zoeken en haar situatie stap voor stap te herstellen. Haar verhaal is een inspirerende herinnering dat armoede iedereen kan overkomen, maar ook dat er altijd een weg vooruit is, zelfs in de zwaarste tijden.

Dat armoede iedereen kan overkomen, weet ik als geen ander.

Ik was altijd iemand die hard werkte en goed met geld omging. Zelfstandig, met mijn zaken op orde en trots op mijn eigen verdiensten. Lange tijd had ik een standplaats op de weekmarkt, waar ik ondermode en nachtkleding verkocht. Het waren lange dagen, maar dat hield me niet tegen. Ik genoot van alles wat ik had opgebouwd.

Jarenlang stond ik op de markt, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. In het begin ging dat goed, maar langzaam begonnen de inkomsten terug te lopen. Op een gegeven moment waren de verdiensten niet meer genoeg en moesten we noodgedwongen een deel van de uitkering van mijn man, die afgekeurd was, gebruiken om rond te komen. Dat voelde als een tijdelijke oplossing, maar de gaten in onze financiën werden steeds groter. Op een dag was het simpelweg niet meer haalbaar.

Wat begon als een tijdelijke financiële tegenslag, groeide uit tot een situatie waarin ik het overzicht volledig kwijtraakte. De gedachte dat ik ooit financieel onafhankelijk was en nu afhankelijk moest zijn van anderen, was moeilijk te accepteren. De stress nam toe. Elke maand was het een strijd om de rekeningen te betalen. De stapel onbetaalde rekeningen groeide, deurwaarders kwamen aan de deur en ik voelde steeds meer schaamte om hulp te vragen. Ik dacht dat ik alles zelf moest oplossen, terwijl ik diep vanbinnen wist dat het niet meer ging. Ondertussen was ik gestopt met werken op de markt en deed ik vrijwilligerswerk, waarbij ik klaarstond voor anderen. Ik zag veel mensen met problemen, maar achter mijn eigen voordeur speelden die minstens zo hard.

Ik herinner me nog goed de dag dat ik vlees ging halen voor de klanten van de winkel waar ik vrijwilliger was. Thuis had ik zelf niets meer te eten. Met enige schaamte – maar ook een sprankje opluchting – nam ik wat extra mee. Ik besefte dat ik al weken geen vlees had gehad. Die momenten waren zwaar, maar ze lieten me ook inzien dat ik hulp nodig had.

"De gedachte dat ik ooit financieel onafhankelijk was en nu afhankelijk

moest zijn van anderen, was moeilijk te accepteren"

Mijn weg naar herstel

Na veel vallen en opstaan werd ik gekoppeld aan een bewindvoerdersbureau. Maar het contact verliep op afstand, en ik bleef me onzeker voelen. Mijn situatie verslechterde alleen maar. Gelukkig gaf een vriend me het nummer van een bewindvoerder met wie ik persoonlijk contact kon hebben. Dat maakte een wereld van verschil. Door open gesprekken kreeg ik eindelijk inzicht in mijn situatie. Ik wist niet eens precies hoeveel schulden ik had, maar stap voor stap werd alles duidelijk.

Mijn bewindvoerder nam niet alles van me over, maar hielp me om zelf weer grip te krijgen op mijn financiën. Voor het eerst in lange tijd voelde ik me niet alleen een schuldenaar, maar een mens. En dat had ik nodig, vooral omdat ik uiteindelijk alleen achterbleef met mijn zoon.

Het traject duurde vijf jaar, mede omdat ik na drie jaar zelf om verlenging vroeg. Achteraf had ik gewild dat ik deze stap veel eerder had gezet. Maar het leven was ingewikkeld: een zieke man, financiële problemen en uiteindelijk ook nog een scheiding.

Inmiddels heb ik alweer vijf jaar een fijne baan en een nieuwe relatie. Maar het allerbelangrijkste: ik heb mijn financiën op orde.

Als ik toen had geweten wat ik nu weet, had ik veel eerder hulp gezocht. Daarom wil ik iedereen die vastloopt meegeven: schaam je niet en vraag hulp. Of dat nu bij de kerk, de gemeente of een goed bewindvoerdersbureau is – er zijn mensen die naar je willen luisteren en je kunnen helpen.

Het was een zware weg, maar ik ben blij dat ik in een nieuwe fase zit. Ik hoop dat mijn verhaal anderen inspireert om hulp te zoeken. Het is niet makkelijk, maar door anderen te vertellen wat je meemaakt, doe je het niet alleen en krijg je hulp. Soms duurt het lang, maar blijf stapjes zetten, hoe klein ook. Je staat er niet alleen voor!

De onzichtbare lasten

De onzichtbare lasten van armoede – Het verhaal van Nicole

Nicole’s Verhaal:

De onzichtbare
lasten van Armoede

Onlangs ging ik in gesprek met Nicole over de plek waar ze is opgegroeid, de weg die ze heeft bewandeld en de waardevolle lessen die zij nu aan de nieuwe generatie probeert mee te geven. Haar verhaal raakt mij diep, want het biedt een kijkje in de uitdagingen van opgroeien in armoede, de impact op je jeugd en hoe die ervaring je kan vormen als volwassene.

Nicole’s jeugd werd gekarakteriseerd door eenvoud en bescheidenheid, maar ook door een enorme veerkracht die haar later in het leven zou helpen. Haar verhaal is er een van doorzettingsvermogen, maar ook van pijnlijke momenten van uitsluiting en sociale afstand. Het is een verhaal van leren omgaan met wat je hebt en van het ontwikkelen van innerlijke kracht, ook als de buitenwereld niet altijd begrijpt wat je doormaakt.

Deze blog geeft niet alleen inzicht in haar persoonlijke reis, maar het creëert ook bewustzijn over de stille strijd die veel kinderen in armoede elke dag voeren.

Wat heeft je jeugd gevormd?

Mijn jeugd werd gekenmerkt door eenvoud en bescheidenheid. Mijn moeder was huismoeder, terwijl mijn vader de enige kostwinner was. Als middelste van drie dochters groeide ik op in een gezin waarin geld schaars was. Dit betekende dat er geen ruimte was voor sport, muzieklessen of andere activiteiten buiten school. Kleding droeg ik vaak over van mijn oudere zus of mijn moeder naaide zelf iets voor ons. Op een gegeven moment werd mijn moeder chronisch ziek, waardoor het huishouden grotendeels op mij en mijn zus aankwam. Armoede betekende voor mij niet alleen materiële tekorten, maar ook sociale uitsluiting. Op school voelde ik mij een buitenbeentje; ik had geen moderne kleding, kon niet meedoen met bepaalde activiteiten en werd daardoor ook minder vaak uitgenodigd door klasgenootjes.

Betaalde uitjes op de middelbare school waren voor mij onbereikbaar en terwijl anderen hun verslagen keurig geprint inleverden, moest ik ze met de hand schrijven. Dit benadrukte het verschil tussen mij en mijn klasgenoten nog meer. Toch wist ik mijn situatie goed te verbergen. Uit schaamte deed ik alsof het me niets uitmaakte en hield ik vol dat alles prima was. Leerkrachten merkten daardoor nauwelijks iets van mijn worstelingen en boden geen extra steun. Ik heb geleerd om zelfstandig te zijn en niet afhankelijk te zijn van anderen.

Hoe heeft je jeugd invloed gehad op je volwassenheid en schulden?

De lessen uit mijn jeugd hebben mij geholpen om zuinig te zijn en slim met geld om te gaan. Vanaf mijn twaalfde werkte ik in elke schoolvakantie en spaarde ik voor mijn toekomst, zoals mijn studie en rijbewijs. Maar ondanks mijn zuinige levensstijl kwam ik later toch in de schulden terecht. De overheid vertrouwde mijn spaarzaamheid niet en vorderde mijn uitkering terug, wat mij financieel in de problemen bracht. Hulp bij het omgaan met schulden was er nauwelijks. Omdat ik goed geschoold ben en verzorgd overkwam, werd ik afgewezen bij instanties die hulp boden aan mensen in financiële nood. Men had een ander beeld van ‘typische’ hulpbehoevenden, waardoor ik alles zelf moest uitzoeken. De schulden beperkten mijn ontwikkeling en zorgden ervoor dat ik stil bleef staan, terwijl de mensen om mij heen doorgingen met hun leven. Mijn eigenwaarde kreeg een flinke klap en mijn vertrouwen in de maatschappij verdween.

Wat heeft het onderwijs je gebracht en welke kansen miste je?

Een studentenleven heb ik helaas nooit gekend. Studeren en elke dag werken zorgden ervoor dat ik zelden tijd had voor ontspanning, ik rende mezelf volledig voorbij. Ik heb de Pabo met wat vertraging afgerond, maar de gevolgen van mijn verleden en de hoge werkdruk zorgden er helaas voor dat ik na minder dan twee jaar mijn baan moest opgeven. Dit bracht me uiteindelijk van een WW-uitkering naar de bijstand. Tijdens mijn studie had een coach en financiële ondersteuning misschien het verschil kunnen maken, maar die waren er helaas niet. Toen ik uiteindelijk met een uitkering te maken kreeg, kreeg ik te maken met maar liefst 16 verschillende contactpersonen. Ik werd behandeld als een nummer, niet als persoon. Er kwam een stortvloed aan onduidelijke brieven, en de contactpersoon was nooit bereikbaar. Wat ik echt nodig had, was iemand die er voor me was, die me zag en hoorde. Die steun was er niet. Ik stond er alleen voor en alleen red je het niet.

"Kinderarmoede laat littekens achter

die je je hele leven met je meedraagt."

Wat is de impact van armoede op je leven vandaag de dag?

Als ik terugkijk op mijn schooltijd, voel ik nog steeds de stress en machteloosheid die ik toen ervoer. Opgroeien in armoede heeft een langdurige impact: ik ervaar nog steeds het gevoel dat ik dingen mis (FOMO, Fear of Missing Out), maar tegelijkertijd heb ik geleerd niets voor lief te nemen en goed met geld om te gaan. Mijn inlevingsvermogen in anderen is door mijn ervaringen sterk ontwikkeld. Voor wie denkt dat armoede alleen een fase in de jeugd is: het laat littekens achter die je je hele leven met je meedraagt.

Wat kunnen leerkrachten doen om kinderen in armoede te ondersteunen?

Leerkrachten kunnen een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van kinderen die in armoede opgroeien. Betrek deze kinderen bij activiteiten en maak armoede bespreekbaar in de klas. Leer leerlingen hoe ze in de toekomst goed met geld kunnen omgaan en zorg ervoor dat niemand wordt buitengesloten vanwege financiële redenen. Kinderen kunnen hun problemen goed verbergen. Let op de kleine signalen en ga hier met zorg mee om. Een klein gebaar, zoals waardering uitspreken voor iets unieks – bijvoorbeeld een zelfgemaakte trui – kan een wereld van verschil maken.

Wat had je nodig gehad als kind om je beter te voelen op school?

Op school had een vertrouwenspersoon mij kunnen helpen om me beter te voelen en beter te presteren. Meer gratis activiteiten hadden ervoor gezorgd dat iedereen kon meedoen, ongeacht de financiële situatie thuis. Het belangrijkste is dat kinderen niet uitgesloten worden als ouders niet kunnen betalen voor schoolactiviteiten.

Wat zou je tegen kinderen in armoede willen zeggen?

Aan kinderen die nu in armoede opgroeien: je bent niet alleen. Schaam je niet voor geldproblemen thuis – er zijn tegenwoordig veel middelen om ervoor te zorgen dat iedereen kan meedoen. Vraag om hulp als je dat nodig hebt, bijvoorbeeld bij een vertrouwenspersoon op school. Armoede definieert niet wie je bent, maar het kan je wel sterker maken als je leert hoe je ermee omgaat. Blijf in jezelf geloven en kijk vooruit naar de toekomst.

Ervaring van de leerkracht: Hoe de leskist Kansrijk lezen tot leven brengt

Leesplezier en kansengelijkheid in de klas

Maaike Blom – groep 7/8 – Het Talent (Middelburg)

Lezen en samenwerken in groepjes was een waardevolle ervaring voor mijn klas. De leskist Kansrijk bood niet alleen mooie boeken, maar ook verdiepende opdrachten rondom het thema kansengelijkheid. Het lezen werd afgewisseld met verwerken en bespreken, waardoor het thema echt tot leven kwam. Vooral het tekenen en spelen in de opdrachten zorgde voor veel plezier en betrokkenheid.

We merkten dat korte leesopdrachten tussendoor hielpen om de motivatie vast te houden, vooral bij de wat dikkere boeken. Naast het samen lezen, besteed ik wekelijks aandacht aan boekpromotie, voorlezen, vrij lezen en werken met een boekenlijst. Het is prachtig om te zien hoe een leerling helemaal opgaat in een boek en echt geboeid raakt door een verhaal.

Wat deze les extra bijzonder maakte, was de manier waarop de kinderen zich gingen verdiepen in het thema. We schreven brieven aan de wethouder met tips voor een betere aanpak van kansengelijkheid. Dit zette de leerlingen echt aan het denken. Sommigen beseften hoe groot de impact van armoede kan zijn en dat dit niemand zijn eigen schuld is. Het besef dat kleine gebaren – iets delen, elkaar helpen – al een verschil kunnen maken, groeide in de klas. Dit inspireerde ons om samen een inzamelingsactie op te zetten voor gezinnen die weinig te besteden hebben.

De leskist Kansrijk biedt een prachtige verzameling boeken en opdrachten die ruimte scheppen voor belangrijke gesprekken. Ik heb zelf enkele leesopdrachten en klassikale elementen toegevoegd om het lezen in groepjes te ondersteunen. Extra boeken uit de bibliotheek hielpen om iedereen actief mee te laten doen. Daarnaast heb ik ervoor gekozen om met de klas de films Lampje en Mijn bijzonder rare week met Tess te kijken. Dit gaf leerlingen die moeite hebben met lezen een extra ingang tot het verhaal en zorgde voor waardevolle gesprekken.

Verhalen openen werelden en bieden kansen. Voor kinderen met een ongelijke start is goed leesonderwijs cruciaal om de kansen te krijgen die ze verdienen. De leskist Kansrijk is dan ook een echte aanrader voor elke klas!

Leskist helpt generatiearmoede bespreekbaar te maken in de klas

Armoede in Groningen: een vicieuze cirkel doorbreken

Gisteren werd het lespakket officieel overhandigd aan directeur-bestuurder Rachel van den Hoogen en manager Bibliotheekzaken Ilona Ebels door initiatiefnemer Rochelle Heerema en ambassadeur Diderik Koolman.

Armoede in Groningen: een urgente kwestie 

Armoede is een belangrijk en hardnekkig thema in de provincie Groningen, waar veel gezinnen te maken hebben met generatiearmoede. Dit betekent dat armoede van generatie op generatie wordt doorgegeven, waardoor kinderen opgroeien in een omgeving met beperkte financiële middelen en kansen. Deze situatie heeft niet alleen gevolgen voor hun dagelijks leven, maar ook voor hun toekomstperspectief.

Het belang van bespreekbaarheid en begrip 

Scholen vormen een veilige omgeving waar kinderen in armoede gezien kunnen worden en waar zij het gevoel krijgen dat ze erbij horen. Tegelijkertijd biedt de leskist een waardevol hulpmiddel om leerlingen die niet in armoede leven, inzicht en begrip te geven voor de situatie van hun leeftijdsgenoten. Het belangrijkste doel is om kinderen die in armoede opgroeien te laten weten dat ze zich niet hoeven te schamen. Armoede is een situatie die iedereen kan overkomen en door het bespreekbaar te maken, kunnen vooroordelen worden weggenomen en kan empathie worden gestimuleerd.

De kracht van verhalen en leesbevordering 

Verhalen spelen een cruciale rol bij het bespreekbaar maken van maatschappelijke thema’s. Via personages leren leerlingen zich in anderen verplaatsen, wat leidt tot meer empathie, begrip en respect voor elkaar. Tegelijkertijd draagt het lezen en bespreken van verhalen bij aan de ontwikkeling van leesbegrip, leesplezier, presentatievaardigheden en samenwerken.

“Door verhalen over armoede te lezen en te bespreken, krijgen kinderen niet alleen inzicht in de ervaringen van leeftijdsgenoten die hiermee te maken hebben, maar leren ze ook hoe ze steun kunnen bieden en open kunnen staan voor verschillende perspectieven,” aldus Positive Minds.

De bibliotheek als verbindende factor 

Biblionet Groningen speelt een belangrijke rol in het doorbreken van generatiearmoede. Directeur-bestuurder Rachel van den Hoogen benadrukt de rol van de bibliotheek als middelpunt van de gemeenschap: “De bibliotheek is een plek waar mensen samenkomen, verhalen delen en nieuwe perspectieven ontdekken. Lezen opent de deur naar begrip en dialoog, en als bibliotheek spelen wij hierin een centrale rol. Door middel van boeken en verhalen bieden we kinderen niet alleen kennis, maar ook inzicht in maatschappelijke thema’s zoals armoede. Zo dragen we bij aan een omgeving waarin iedereen zich gehoord en gezien voelt.”

Beschikbaarheid van de leskist De leskisten zijn gefinancierd vanuit het Masterplan Basisvaardigheden Doorontwikkeling van de Bibliotheek op School, met subsidie van OC&W via Stichting Lezen.

De leskist is beschikbaar voor groep 7/8 van alle scholen in het werkgebied van Biblionet Groningen en kan gedurende het project (6 weken) worden geleend via de pagina van de bibliotheek.

 

Nieuw bestuurslid van Stichting Positive Minds

Klaske Apperloo versterkt het bestuur van Stichting Positive Minds

Met veel enthousiasme verwelkomen we Klaske Apperloo als nieuw bestuurslid van Stichting Positive Minds!

Klaske heeft ruim 30 jaar ervaring in het onderwijs en werkte bij verschillende onderwijsinstellingen in Nederland en op de Nederlandse Antillen, waaronder de Stichting Scholengemeenschap Bonaire en mboRijnland. Inmiddels heeft zij de stap naar zelfstandigheid gezet en is zij eigenaar van Interim-Management en Advies, een eenmansbedrijf waarmee ze haar brede expertise inzet voor onderwijsinstellingen door heel Nederland.

Naast haar professionele ervaring zet Klaske zich met veel passie in voor maatschappelijke thema’s, met een bijzondere focus op gelijke kansen voor alle kinderen. Zo liep zij samen met Johan Olav Koss, oprichter van Right to Play, om aandacht te vragen voor kinderen die gevlucht zijn uit Syrië.

Voor Stichting Positive Minds wil Klaske zich inzetten om armoede bespreekbaar te maken. Met haar kennis van het onderwijs ziet zij het grote belang van lezen—niet alleen als basisvaardigheid, maar ook als middel om maatschappelijke thema’s te begrijpen en te bespreken.

Haar expertise, strategisch inzicht en maatschappelijke betrokkenheid maken haar een waardevolle aanvulling op ons bestuur. We kijken uit naar de samenwerking en heten haar van harte welkom!

Maak de Week van het Geld 2025 een succes met onze gratis kennismakingspakket en de leskist Kansrijk!

Themapakket helpt scholen bij bespreken armoede

Van 24 t/m 28 maart 2025 is het weer de Week van het Geld!

Een bijzondere week waarin financiële educatie centraal staat. Speciaal voor deze week biedt Stichting Positive Mindseen gratis kennismakingspakket aan waarmee jij samen met je klas belangrijke thema’s rondom geld bespreekbaar maakt.

Ontdek de leskist Kansrijk

Het themapakket is bedoeld om kennis te maken met de leskist Kansrijk, die beschikbaar is in veel bibliotheken in Zuid-Holland. Deze leskist helpt jouw leerlingen spelenderwijs kennismaken met het onderwerp armoede en schulden. Het biedt waardevolle inzichten en mogelijkheden om deze belangrijke thema’s op een interactieve en laagdrempelige manier te bespreken.

In de nieuwe conceptkerndoelen van SLO voor het leergebied Mens & Maatschappij is financiële educatie expliciet opgenomen. Hier zijn we superblij mee, want het lesmateriaal in de kist sluit perfect aan bij deze doelen. Het helpt jou als leerkracht om het onderwerp armoede en schulden bespreekbaar te maken in de klas.

Wat zit er in het kennismakingspakket?

Het pakket bevat:

  • Drie inspirerende boeken over kinderen die opgroeien in moeilijke omstandigheden.
  • Praktische opdrachten en activiteiten om de thema’s te verkennen.
  • Materialen om samen te werken en het gesprek over armoede te starten.

Voor wie is het kennismakingspakket bedoeld?

Het pakket is geschikt voor:

  • De onderbouw van het voortgezet onderwijs.

Er zijn slechts 60 gratis kennismakingspakketten beschikbaar. Vraag jouw pakket aan vóór het einde van januari, zodat je voldoende tijd hebt om je lessen voor te bereiden. Wacht niet te lang, want op = op!

Hoe vraag ik een themapakket aan?
Ben je leerkracht in Den Haag of omgeving? Maak gebruik van deze unieke kans om jouw leerlingen op een interactieve en inspirerende manier meer te leren over geld en de invloed ervan op ons dagelijks leven.
Stuur een e-mail naar leskist@positive-minds.nl met jouw naam, de naam en het adres van je school. Vergeet ook niet om ons te volgen op sociale media voor de nieuwste updates!


Daarnaast kun je het aanvraagformulier invullen.

Vraag nu je gratis kennismakingspakket aan en maak van de Week van het Geld een onvergetelijke en leerzame ervaring.

Doorbreek de Cirkel van Generatiearmoede

Doorbreek de Cirkel van Generatiearmoede

Armoede blijft een hardnekkig probleem in Nederland, dat niet alleen de huidige generatie treft, maar ook vaak wordt doorgegeven aan de volgende generatie. Dit fenomeen, bekend als generatiearmoede, heeft ingrijpende gevolgen voor zowel kinderen als de bredere samenleving. Een van de meest effectieve manieren om deze vicieuze cirkel te doorbreken, is door armoede bespreekbaar te maken met kinderen. Het doorbreken van het taboe rondom armoede en het aanmoedigen van vroege hulpverlening kunnen significant bijdragen aan het verminderen van de negatieve effecten van armoede op lange termijn.

Armoede gaat vaak gepaard met schaamte en stigma, waardoor mensen die in armoede leven zich terugtrekken en hun problemen niet bespreekbaar maken. Dit taboe zorgt ervoor dat veel gezinnen niet de hulp krijgen die ze nodig hebben, wat de situatie kan verergeren. Volgens een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP, december 2023) schamen mensen zich vaak voor hun financiële situatie, wat hen belemmert om hulp te zoeken. Het doorbreken van dit taboe is cruciaal om ervoor te zorgen dat gezinnen in een vroeg stadium hulp durven vragen.

Het gesprek;

Het bespreekbaar maken van armoede met kinderen kan op verschillende manieren bijdragen aan het doorbreken van generatiearmoede:

  • Door armoede bespreekbaar te maken, kunnen kinderen bewust worden van de realiteit van armoede en leren empathie te ontwikkelen voor anderen die hiermee te maken hebben. Dit kan helpen bij het verminderen van vooroordelen en het bevorderen van een inclusievere samenleving.
  • Educatieve programma’s zoals “Leskist Kansrijk: Doorbreek de Cirkel van Armoede” bieden kinderen de kennis en vaardigheden om met financiële uitdagingen om te gaan. Deze programma’s leren kinderen bijvoorbeeld budgetteren en hoe ze verstandig met geld om kunnen gaan, wat hun kansen vergroot om later financieel onafhankelijk te zijn.
  • Door armoede bespreekbaar te maken in de klas, creëer je een omgeving waarin empathie en begrip voor elkaars situatie kunnen groeien. Dit heeft verschillende voordelen en draagt bij aan een inclusieve en ondersteunende schoolomgeving.
  • Door open over armoede te praten, kunnen kinderen zelfvertrouwen ontwikkelen en een beter toekomstperspectief krijgen. Ze leren dat armoede geen permanente situatie hoeft te zijn en dat er wegen zijn om eruit te komen. Dit kan hen motiveren om hard te werken en gebruik te maken van beschikbare hulpbronnen.

Het belang van vroegtijdige signalering

Onderzoek toont aan dat interventies gericht op het vergroten van financiële geletterdheid en het verminderen van armoede bij kinderen effectief zijn. Een studie van de Universiteit van Amsterdam benadrukt dat kinderen die leren over financiële zaken en armoede beter voorbereid zijn op de uitdagingen van het volwassen leven en minder kans hebben om in armoede te belanden. Daarnaast benadrukt de World Bank Group dat het verminderen van kinderarmoede cruciaal is voor de economische en sociale ontwikkeling van een land.

Het tijdig bieden van hulp is essentieel om te voorkomen dat problemen escaleren. Door het taboe te doorbreken en armoede bespreekbaar te maken, kunnen gezinnen eerder toegang krijgen tot hulpbronnen zoals schuldhulpverlening, sociaal werk en financiële educatie. Dit kan voorkomen dat schulden en financiële problemen verergeren. Een rapport van de Nederlandse Vereniging voor Schuldhulpverlening en Sociaal Bankieren (NVVK) toont aan dat vroege interventie significant bijdraagt aan het succes van hulpverlening.

Het bespreekbaar maken van armoede met kinderen is een cruciale stap in het doorbreken van de cirkel van generatiearmoede. Door het taboe rondom armoede te doorbreken, kunnen we ervoor zorgen dat gezinnen eerder hulp durven vragen en kinderen de vaardigheden en kennis krijgen die ze nodig hebben om een betere toekomst op te bouwen. Initiatieven zoals “Leskist Kansrijk” zijn waardevolle instrumenten in deze strijd, ondersteund door wetenschappelijk onderzoek dat het belang van financiële educatie en vroege hulpverlening bevestigt.

Bronnen

  • NVVK: Vroegsignalering moet beter, en dat kan ook, februari 2024
  • SCP: Armoede en sociale uitsluiting in Nederland, december 23
  • Universiteit van A’dam: Financiële geletterdheid bij kinderen: een longitudinale studie
  • World Bank Group:Poverty and Shared Prosperity Report.

 

Lancering Leskist Kansrijk gemeente Assen

Altijd leuk om de stem achter het verhaal te horen! 

Leskist helpt scholen bij bespreken armoede

Bij het voorlezen van een boek komt het verhaal tot leven op een manier die bijna magisch is. De woorden krijgen een stem, de personages lijken van de pagina’s af te stappen, en plotseling ben je niet langer een toeschouwer, maar een actief onderdeel van het verhaal. Het voorlezen heeft de kracht om een unieke, levendige ervaring te creëren waarin de verbeelding van de luisteraars wordt geprikkeld en ze een diepe verbinding maken met de wereld van het boek. Vooral wanneer de woorden worden uitgesproken door de auteur zelf, krijgt het verhaal een extra dimensie. Het is bijna alsof de schrijver je persoonlijk meeneemt in hun denkwereld, en je het verhaal door hun ogen ziet. De magie van het voorlezen komt dan pas echt tot leven.

Maandag was zo’n bijzonder moment toen Marieke Ariëns, de schrijfster van De Jubeldag, voorlas aan de kinderen van CBS het Octaaf. Terwijl haar stem door het klaslokaal klonk, werden de kinderen letterlijk meegevoerd naar de wereld van het meisje in het boek. Ze belandden in een klas die alleen op papier bestaat, maar die door de woorden van Marieke zo levendig en realistisch leek. Het was alsof ze zelf in de klas zaten, omringd door de personages, hun emoties en belevenissen. De kinderen luisterden ademloos, met ogen die glinsterden van verwondering en enthousiasme. Het was een moment van pure magie, waarin ze zich niet alleen verbonden voelden met het verhaal, maar ook met de schrijver zelf.

Voorlezen is niet alleen een bron van leesplezier, maar het is ook een krachtig middel om belangrijke thema’s, zoals armoede, op een toegankelijke en invoelbare manier bespreekbaar te maken. Kinderen begrijpen de wereld vaak op basis van verhalen, en door thema’s als armoede in een verhaal te verwerken, kunnen ze op een speelse, maar krachtige manier kennismaken met een onderwerp dat anders moeilijk bespreekbaar is. Wij hopen dat dit voorleesmoment met Marieke een blijvende indruk zal achterlaten bij de kinderen. Het is niet alleen belangrijk voor hun leesontwikkeling, maar ook voor hun begrip van de wereld om hen heen.

Lezen vormt de basis voor de ontwikkeling van kinderen, niet alleen op het gebied van taal en kennis, maar ook op sociaal en emotioneel vlak. Het opent deuren naar nieuwe perspectieven, biedt ruimte voor empatisch denken en helpt kinderen zich in anderen te verplaatsen. Misschien was dit voorleesmoment voor deze kinderen wel het begin van een nieuwe liefde voor boeken, maar bovenal hopen we dat ze zich de emoties en de inzichten die ze tijdens deze sessie hebben opgedaan, zullen herinneren. Want verhalen hebben de kracht om te inspireren, te onderwijzen en te verbinden. De Jubeldag heeft misschien wel een zaadje geplant voor toekomstige lezers en wereldverkenners.

Leskist “Kansrijk” vanaf nu ook beschikbaar voor scholen in Leusden en Woudenberg

Leskist helpt scholen bij bespreken armoede

Stichting Positive Minds stelt zich ten doel om de levens van kinderen te verbeteren door armoede te bestrijden. Armoede die vaak wordt weggestopt achter de façade van stilzwijgen en schaamte. Hierdoor krijgen kinderen niet altijd de kans om zich optimaal te ontwikkelen. Projectleider Rochelle Heerema heeft de ‘Leskist Armoede’ ontwikkeld, waarvan de inhoud kinderen en leerkrachten helpt om het probleem in de klas bespreekbaar te maken en zo een bijdrage te leveren aan het doorbreken van dit stilzwijgen. 6 maart werd de leskist in Woudenberg overhandigd aan de bibliotheek Eemland en kunnen scholen hem vanaf nu hier lenen.

Rochelle licht toe hoe het idee van de ‘Leskist Armoede’ is ontstaan: “Het begon in de klas van mijn eigen kinderen. Een van mijn kinderen had een vriendinnetje dat heel vaak bij ons kwam spelen en heel vaak bij ons kwam eten. Maar op het moment waarop mijn kind jarig was, was haar vriendinnetje ziek, kon zij niet, of waren zij ergens anders. Het jaar daarop bedacht ik ‘wij doen een get together’, dus jullie hoeven geen cadeautjes mee te nemen. Toen was zij er wel! In de klas zaten kinderen die drie keer per jaar met vakantie gingen, maar ook kinderen die nooit met vakantie gingen. Ik vroeg mij af ‘hoe ga je hiermee om, waarom bespreken wij dit niet in de klas’? In die periode was ik lid van de Ledenraad van de RABO -bank. Daar heb ik een beetje geld gevraagd waar ik drie boeken van heb gekocht om in de klas voor te lezen. Wat ik toen terugkreeg uit de klas was zo mooi! En zo is het begonnen. Nu is de kist gevuld met boeken en spelletjes voor de kinderen en met hulpmiddelen voor leerkrachten en staat de hij op 40 locaties in het land, waaronder vanaf vandaag dus ook in de bibliotheek Eemland.”

Binnen de bibliotheek Eemland is Lies Pannevis gespecialiseerd in jeugdboeken. Zij is enthousiast over de inhoud van de leskist en het resultaat dat hiermee kan worden geboekt. “Deze kist is bedoeld om het onderwerp armoede op scholen bespreekbaar te maken. En hoe kan je dat nu beter doen dan via boeken, want dan hoef je niet over jezelf te vertellen. Dan heb je het over een personage dat het thuis arm heeft. Zoals het boek dat over een jongen gaat die op school altijd in de problemen komt. Hij wordt eruit gestuurd, hij heeft een ander kind geslagen, er is altijd wel wat met hem. Op een dag wordt door een trainer ontdekt dat hij heel hard kan rennen. Daarom wil hij hem graag in zijn team hebben. Maar de jongen heeft geen geld om een sportoutfit of zelfs maar schoenen te kopen. Dus knipt hij een stuk van zijn schoenen af zodat hij lagere schoenen heeft. Op een dag komt hij zelfs in de verleiding om een paar schoenen te stelen omdat hij niet om hulp durft te vragen, terwijl die hulp er eigenlijk wel is. Gelukkig loopt het boek mooi af. Met vragen als ‘Wat zou jij doen, wat vind jij ervan’? Of ‘Begrijpen jullie dat hij die schoenen ging stelen? Wat had hij eigenlijk moeten doen’? Zo kan je er als leerkracht met jouw klas heel makkelijk over praten  In de kist zit ook een spel dat de leerkracht in de klas kan gebruiken. Met kaartjes met een dilemma voor de kinderen: Stel je voor, je wordt uitgenodigd voor een feestje, maar er is eigenlijk geen geld om een cadeautje te kopen voor de jarige. Hoe los je dat op? Kinderen komen dan zelf met heel inventieve ideeën zoals ‘Je kunt zelf een cadeautje maken, of je kunt bloemen plukken, of je kunt iets geven dat van jezelf is of een act doen’. Kinderen zijn heel creatief en dat vergeten wij wel eens.”

Namens de RABO-bank licht mevrouw Jolanda Versteegh toe waarom de bank het project ‘Leskist Armoede’ financieel ondersteunt. “De Rabobank wil een deel van de winst gebruiken om maatschappelijke problemen aan te pakken. Daarvoor is een vijftal speerpunten gekozen. Een daarvan is ‘Financieel Gezond Leven’. In ons land heeft een op de vijf gezinnen financiële problemen. Dat leidt vervolgens weer tot andere problemen zoals fysieke, mentale en opvoedproblemen. Om die reden is Financieel Gezond Leven voor ons zo’n belangrijk speerpunt om aan te werken en is deze kist daarbij op scholen een belangrijk hulpmiddel. Maar niet alleen deze leskist is belangrijk. Ook geven wij op middelbare scholen gastlessen over het thema armoede. Doel hiervan is om het probleem zo snel mogelijk bespreekbaar te maken. De praktijk leert namelijk dat, hoe eerder het besproken wordt, hoe kleiner de schade is. Daarom hoop ik namens de RABO dat jullie deze kist heel vaak gaan uitlenen en dat het op de scholen tot heel mooie gesprekken leidt”, aldus JolandaVersteegh.

Wethouders Marleen Treep (Leusden) en Moniek van de Graaf (Woudenberg) hebben beiden het ‘Sociaal Domein’ in hun portefeuille en zijn in die rol nauw betrokken bij de problemen die armoede met zich meebrengt. “In ons land sprake is van ‘ondergebruik’ van de meeste regelingen die kunnen worden ingezet om armoede te bestrijden”, zegt de Woudenbergse wethouder. “Vaak onder de 50 % en dat is in ons dorp niet anders. En als je dan kijkt naar de vraag hoe je dat gebruik kunt vergroten, dan zie je dat je met de krant maar een beperkt deel bereikt van de mensen die laaggeletterd zijn. Met De Kleine Schans bereiken wij vooral mensen met een uitkering. Het Jeugdfonds voor Sport en Cultuur waar wij ons onlangs bij hebben aangesloten, werkt met intermediairs die reclame voor het fonds maken. Het Jeugdfonds is heel laagdrempelig, waardoor meer jongeren kunnen worden bereikt en ze zo in staat worden gesteld om aan sport en cultuur deel te nemen. Als gemeente gaan wij deze intermediairs zelf ook zelf werven, denk aan scholen.”

De gemeente Leusden gaat zich richten op ‘turbo-schuldsanering’ onder jongeren. Dat wil zeggen, ze snel uit de kleine schulden te helpen en ze vervolgens gedurende een jaar te begeleiden. Daarbij hebben wij een dubbel doel. Je wilt die kinderen helpen en tegelijkertijd wordt gewerkt aan bewustwording. Dat kinderen bij het opgroeien leren ‘dit hoort erbij’. Wij willen schuldenproblematiek bespreekbaar maken. Er is hulp, weet dat die bestaat en het blijft onder ons”, is de boodschap die Marleen Treep voor de jongeren in Leusden heeft.

Om de “Leskist Kansrijk – Doorbreek de cirkel van armoede” in te zetten als instrument om armoede bespreekbaar te maken, kunnen scholen deze per e-mail aanvragen bij Lies Pannevis (l.pannevis@bibliotheekeermland.nl).

 

Artikel:  Hans Groot, correspondent BDU 

De verborgen realiteit: Hoe scholen beperkt zicht hebben op armoede

De verborgen realiteit: Hoe scholen beperkt zicht hebben op armoede

In onze samenleving is armoede helaas een realiteit voor veel gezinnen. Hoewel scholen vaak worden beschouwd als een cruciale plek waar problemen zoals armoede kunnen worden opgemerkt en aangepakt, is de realiteit dat scholen vaak slechts een beperkt zicht hebben op deze kwestie.

Armoede kan verschillende vormen aannemen, van financiële moeilijkheden tot voedselonzekerheid en huisvestingsproblemen. Deze uitdagingen hebben een diepgaande invloed op het leven van kinderen, hun leerprestaties en hun algehele welzijn. Echter, het vermogen van scholen om armoede te identificeren en er effectief op te reageren, wordt vaak belemmerd door verschillende factoren.

Een van de belangrijkste belemmeringen is het stigma rond armoede. Gezinnen die worstelen met financiële problemen kunnen terughoudend zijn om hun situatie met de school te delen vanwege angst voor oordeel of schaamte. Hierdoor blijven veel gevallen van armoede verborgen voor schooldirecteuren en leraren, waardoor de ondersteuning die deze gezinnen nodig hebben, niet wordt geboden.

Om het zicht van scholen op armoede te verbeteren en effectiever te reageren op de behoeften van kwetsbare gezinnen, zijn er verschillende maatregelen nodig. Dit omvat het creëren van een cultuur van openheid en begrip rond armoede, het verstrekken van adequate training aan schooldirecteuren en leraren over het herkennen van tekenen van armoede, en het versterken van samenwerking tussen scholen en andere welzijnsinstanties.

Alleen door gezamenlijke inspanningen en een gecoördineerde aanpak kunnen we ervoor zorgen dat scholen een beter zicht krijgen op armoede en dat geen enkel kind wordt achtergelaten zonder de nodige ondersteuning en middelen om te gedijen. Armoede mag nooit een belemmering vormen voor de educatieve kansen en het welzijn van onze jeugd.

Binnenkort zullen alle scholen in Leusden en Woudenberg de kans krijgen om het gesprek over het onderwerp armoede in de klas te starten dankzij onze leskist. Deze kist bevat niet alleen informatie voor leerkrachten, maar ook voor ouders.

Jan Willem Aarsen, correspondent voor Woudenberg, schrijft al een reeks artikelen over armoede. In deel 4 gaat hij in gesprek met de scholen.